Film

200px-Film_reel_and_filmFilm je slikovni zapis na filmskoj vrpci.
Sličice se na filmu zapravo ne pokreću. Snime se 24 sličice u sekundi i zatim se projiciraju na platno. Dojam pokreta dobivamo zbog tromosti ljudskog oka.

 

 


 

Povijest filma

Prije no što se pojavio film, bila su potrebna razna otkrića koja su omogućila izum filma.

PROJEKCIJSKI UREĐAJI

Oko 1500. g. Leonardo da Vinci opisao je i skicirao izgled camere obscure. To je bila primitivna kutija od dasaka s rupicom na jednoj strani, a unutar kutije (sanduka) nalazila se svijeća koja je isijavala svjetlo kroz rupicu te ako se ispred nje stavio neki predmet, mogla se na zidu pratiti projekcija tog predmeta.

camera_obscura
Još u staroj Kini ljudi su poznavali načela današnje projekcije.  Bila je to projekcija sjena na praznom bijelom platnu okrenutom prema publici.

Prve spoznaje o prolasku svjetlosti kroz prozirne predmete opisao je 1589. godine John Baptist Porta. On je na staklo ucrtavao slova i slike te ih okretao prema suncu i promatrao sjene na podu.

Njemački svećenik, fizičar i matematičar Athanasius Kircher u 17. stoljeću konstruirao je uređaj pomoću kojega je noću projicirao slike na suprotnoj zgradi, na koju je stavio veći papir. Izvor svjetla bila je obična svijeća.  A da bi dobio oštru sliku, ispred crteža je stavio leću. Ovakva naprava je kod ljudi izazvala strah i paniku.

Nizozemac Christiaan Huygens razvio je 1659. godine izum koji je imao sve osnovne elemente suvremenog projekcijskog stroja – laternu magicu (čarobnu svjetiljku).

456px-Laterna_magica_Aulendorf

POKRETNE SLIKE

Čovjek je uvijek nastojao proizvesti slike u pokretu (već u špiljama se nalaze nizovi slika koji prikazuju kretanje životinja). Zahvaljujući nesavršenosti ljudskoga oka, njegovoj sporosti ili tromosti, moguće je da brzu izmjenu statičnih sličica vidimo kao pokretnu sliku.

Oko 1800. g. Belgijanac Etiene Gaspar Robertson izumio je uređaj kojeg je nazvao fantaskop. Ovaj je uređaj snimke pokazivao kao stražnja projekcija, a gledatelje je zadivio pokretnom slikom, koju je postizao tako da je projektor približavao ili udaljavao od projekcijskog platna. Među prvima sliku popratio tonskim komponentama te da je održao brojne uspjele projekcije u Parizu, Budimpešti i Beču.

fanatas1
U razdoblju od 1824. do 1874. počela je konstrukcija raznih  optičkih igračaka čiji se rad temeljio na tromosti ljudskoga oka. Najpoznatija takva igračka je taumatropiz 1825. g. To je kartonska ploča koja sa svake strane ima po jedan crtež. Npr. na jednoj strani je nacrtana krletka, a na drugoj ptica. Ako se na krajeve kartona pričvrsti vrpca i karton se brzo okreće, promatraču se čini da je ptica u krletki.

S ove stranice  možeš isprintati jedan zgodan taumatrop, izrezati, zalijepiti, staviti konopce i zabaviti se.

Još neke optičke igračke:

fenakistiskop   zootrop
fenakistiskop                                              zoetrop

stereoskop   praxinoscop
stereoskop                                                praksinoskop

Sa željom da napravi optičku igračku s kojom će zabaviti dijete, Emile Reynaud je 1877. konstruirao praksinoskop – uređaj koji se sastojao od manjeg valjka s ogledalima, okruženog crtežima s unutarnje strane većeg valjka. Okretanjem slika u ogledalu bi se pojavio fiksni odraz koji je reflektirao jasnu pokretnu sliku. 12 ogledala i 12 crteža davalo je animaciju od istog broja sličica koju je istovremeno moglo gledati više ljudi. 1888. godine Emile Reynaud je patentirao Theatre Optique(Optičko kazalište), veliki praksinoskop namijenjen javnom projiciranju filmova. Prikazao je filmove dužine od 500 do 700 sličica, u trajanju od 12 do 15 minuta. 28. listopada 1892. Reynaud je priredio  prvo javno prikazivanje animiranog filma u Musée Grévin u Parizu (danas se na taj dan slavi Međunarodni dan animacije).

© Copyright 2012 CorbisCorporation

Od 1874. do 1894. godine traje razdoblje kronofotografije ili fotografije u vremenu, koja je preteča današnje kinematografije.

1874. godine francuski astronom Pierre Janssen konstruirao fotografski “revolver”koji jednim okidanjem bilježi 48 snimaka u nizu.

marey_fusil_1_500

Slično i francuski liječnik Jules-Etienne Marey snima fotografskom puškom niz od 12 snimaka na istu fotografsku ploču.

marey_fusil_4_500

Majstor serijske fotografije smatra se Edward Muybridge koji je ovaj sistem fotografije upotrijebio kao sredstvo analize pokreta životinja i ljudi. Najpoznatiji je njegov pokus iz 1867. godine s 24 fotoaparata, jedan do drugoga, koje je postavio poprečno na smjer kretanja konja. Postavio je konopce čije je krajeve povezao s okidačima fotoaparata. Kako je konj prolazio i trgao konopce, redom je pokretao okidač na fotoaparatu i vršio samosnimanje. Rezultat su bile fotografije konja u vremenskim intervalima, što je dokazalo da konj dok trči u nekim trenucima ne dodiruje tlo.

muybridge_galloping_horse
Njemački fotograf Ottomar Anschütz između 1885. i 1894. konstruira elektrotahiskop (električni brzogledač). Snimke su se montirale na velike okrugle ploče koje se promatraju na posebnoj napravi tahiskopu, koji u trenutku kada se pojedinačna slika nađe pred otvorom za reprodukciju, okida električnu bljeskalicu te slika bude osvjetljenja sa stražnje strane. U početku, takve snimke mogao je gledati samo jedan čovjek, dok se nekoliko godina kasnije nakon usavršavanja nije dobila dimenzija od 6×8 metara. Taj je izum predstavljen u Berlinu 1894. godine.

schnellseher

Louis Aima Augustin Le Prince 1887. konstruirao je prvu filmsku kameru, a iste godine englez William Friese radi kameru za film širok 100 mm.

2005216_68529910

Sljedeće značajno ime je Thomas Alva Edison koji je 1888. godine prijavio uređajkinetoskop, a sam patent je javno prezentiran tek četiri godine kasnije. Taj uređaj je prvi projektor koji je poznat u povijesti filma. U uređaj se ubacivao novčić i potom se gledao film u trajanju od 20 do 60 sekudna.

230_Kinetoskop_33_0202-98
Za filmsku je umjetnost zaslužan i Max Skladanowsky koji je kamerom koju je konstruirao 1892. snimio prvi film i projekcirao ga 1895. godine u Berlinskom vrtu uz pomoću uređaja, bioskop. Projektor se u dosta detalja razlikovao od onog Edisonovog, no značajna je činjenica da za razliku od Edisonovog kinematoskopa, Skladanowskyjev bioskop je moglo gledati puno ljudi istovremeno.

skladabild

Rođendanom kinematografije smatra se 28. prosinca 1895. godine kada su braća August i Louis Lumiere  [luj i ogis limjer] svojim univerzalnim uređajem kinematografom koji je služio kao kamera i projektor, održali u pariškom Grand Cafeu prvu projekciju svojih filmova.  Filmovi su se zvali Izlazak radnika iz tvornice   i  Ulazak vlaka u stanicu.

doc-592   kinematograf
braća Lumiere                                                kinematograf

mc9-2            cinematographe_Lumiere_3
reklamni plakat Cinematographea Lumiere                Cinematographe Lumiere


Ovdje možete pogledati filmove braće Lumiere:

Ulazak vlaka u stanicu  (48”)

Prvi filmovi braće Lumiere (6’34”)


 

Povijest filma obuhvaća razdoblje nijemog i zvučnoga filma. No, ni nijemi filmovi nisu bili potpuno nijemi. Pokraj platna nalazio se pijanist ili okrestar koji je glazbom pratio radnju filma.

Prvi zvučni film bio je Pjevač jazza  prikazan 1927. g. U njemu je Al Jolson pjevao i izgovorio nekoliko rečenica.

Prvi film u boji bio je Disneyev crtić Cvijeće i drveće  iz 1932. g.:

https://www.youtube.com/feature=player_embedded

Prvi igrani film u boji Becky Sharp  snimljen je 1935.:


 

Korisne poveznice

http://hr.wikipedia.org/wiki/Film
http://www.filmski.net/

O braći Lumiere:
Hrvatski filmski savez
Arhiv HRT-a
wikipedia – Lumiere
http://mapmf.pmfst.hr/~lovmar/#vrh
http://www.popcorn.hr/special/view/2/
http://vijesti.hrt.hr/ShowArticles.aspx?ArticleId=33496

Filmski festivali:
Festival igranog filma u Puli
Libertas film festival
Zagreb film festival
Pool film fest
Motovun film festival
Split film festival
Animafest Zagreb
Hrvatski festival jednominutnih filmova u Požegi


 

Mali filmski pojmovnik

ANIMACIJA
Filmski rod u kojem se ne snima sam prizor u pokretu, nego se pokret dobije snimanjem faznih promjena statične situacije sličice po sličicu. Animirati se mogu crteži, lutke, modeli od plastelina ili gline, računalno programirane slike i dr.BIOSKOP
Naziv za spravu koju je 1894. izumio Max Skladanowsky, a koja je u ranom periodu razvoja kinematografije služila za prikazivanje tzv. “živih slika”.

BLOCKBUSTER
Naziv za film koji je sniman krajnje skupo i raskošno, s ciljem da ostvari golemu zaradu.

CRTANI FILM
Vrsta animiranog filma u kojem se za jednu sekundu filmske projekcije nacrtaju, oboje i snime 24 uzastopne faze nekog pokreta, koje projiciranjem stvaraju iluziju kontinuiranog pokreta.

GEG
Filmska dosjetka, temelji se na neočekivanim obratima i fizičkoj akciji.

KADAR
Neprekinuti čin snimanja, dio filma snimljen između jednog uključivanja i isključivanja kamere.

KNJIGA SNIMANJA
Tekstualni predložak za snimanje filma koji sadrži razradu kadrova, detaljan opis svakoga kadra i montažnih prijelaza među njima. U razradi knjige snimanja stoji što je sve potrebno za snimanje pojedinog kadra: od glumaca, rekvizita, kostima, scenografije do opreme za izvedbu snimanja.

KUĆNO KINO
Nova tehnika prikazivanja filmova (DVD) koja pruža sliku vrsne kakvoće (oštrina, reprodukcija boje) i zvuk. U kućnim uvjetima, po mogućnosti na televizoru većeg ekrana, postiže se doživljaj filma jedna onome u kinodvorani.

KUT SNIMANJA (RAKURS)
Kut iz kojeg je prizor snimljen, može biti u visini, iznad ili ispod snimanog objekta.

MONTAŽA
Povezivanje kadrova u veće cjeline.

PANORAMA
Okretanje kamere oko njezine osi.

PLAN
Udaljenost kamere od objekta snimanja.

SCENA
Dio filma u kojem se neprekidno prikazuje tijek određenog prizora unutar istog ambijenta.

SCENARIJ
Detaljan opis cjelokupnog sadržaja filma, svih njegovih radnji, dijaloga, reakcija likova, mjesta i vremena zbivanja i dr.

TROMOST OKA
Svojstvo oka da kraće vrijeme zadržava slika koja više ne postoji. Na toj se pojavi temelji doživljaj filma.


 

Zanimljivosti

Najviše se filmova godišnje snimi u Indiji, u kojoj je rekordna produkcija zabilježena 1990. g., kada ih je snimljeno 948.

Najuspješniji je po financijskim pokazateljima filmski redatelj Steven Spielberg, čijih je sedam filmova na popisu najgledanijih filmova svih vremena.

Najekraniziranija je priča Pepeljuga. Od 1898. do 1991. ekranizirana je 95 puta!

U razdoblju nijemog filma najveći američki redatelj jeDavid Wark Griffith (1875.-1948.). Njegov filmRađanje jedne nacije u prvotnoj je verziji trajao 8 sati, a za prikazivanje je bio skraćen na 3 sata i 40 minuta. On je bio jedan od prvih blockbustera(engl. bomba, velika filmska financijska uspješnica) u povijesti filma.

“Wait a minute! Wait a minute! You ain’t heard nothing yet!” bile su prve riječi izgovorene u jednom filmu. Bio je to Pjevač jazza  (1927.g.).

Prema mišljenju hrvatskih filmskih kritičara, najkvalitetniji hrvatski film svih vremena je glazbena komedija Kreše Golika Tko pjeva, zlo ne misli, snimljena 1970.

Animirani filmovi koji su snimani u Zagrebu, uZagrebačkoj školi animiranog filma, okvirno od 1958. do 1990., smatraju se najkvalitetnijim crtanim filmovima u svijetu. Dušan Vukotić, jedan od autora, dobio je za film Surogat 1961. nagraduOscar, jedini dosad u hrvatskoj kinematografiji.